İstanbul’da 10 Yılın Yıkım Belgeseli: 1983 – 1993


Yağmalanan İstanbul Haritası - Oktay Ekinci (1994)
Yağmalanan İstanbul Haritası – Oktay Ekinci (1994)

Oktay Ekinci’nin İstanbul’u Sarsan On Yıl 1983 – 1993 kitabında (sayfa 138 – 143) yer alan Yağmalanan İstanbul haritası yukarıda, haritada listelenmiş tekil projeler ise aşağıda yer almaktadır. Bu belgesel niteliğindeki çalışma, 2000 sonrası yaşanan kentsel dönüşüm furyası ve mülksüzleştirme projeleri tartışmalarına hem bir zemin, hem de bugün yaşanan dönüşümün niteliği ve yoğunluğunu anlamak için bir kıyaslama imkanı sunmaktadır: 

Bu haritada işaretli olan yerler, İstanbul’un 80’li yılların başında bir kenara atılan nazım planına aykırı olarak ayrıca, yargı kararıyla iptal edilmiş yasalara da dayanılarak ve imar hukukunun temel ilkelerine aykırı sözde “imar” planlarıyla gerçekleştirilen, “ruhsatlı” yağma örneklerinden seçtim. Yaklaşık 40 turizm merkeziyle birlikte, 100’e yakın rant odağının kentteki dağılımını gösteriyor.

  1. Kilyos – Karaburun arasındaki 40 km’lik kıyı kuşağında, binlerce hektar orman kömür şirketlerince yok edildi.
  2. Rumelifeneri’nde Aksoy Villaları’na hukuka aykırı ruhsat verildi.
  3. Rumelikavağı’nda, sık ağaçlarla kaplı orman arazisi Koç Üniversitesi’ne Bakanlar Kurulu’nca tahsis edildi.
  4. Rumelikavağı’nda, Yeni Dostlar Kooperatifi’ne 150 villa için ruhsat verildi.
  5. Zekeriyaköy ve çevresindeki tarım ve orman alanları, Garanti – Koza, Alarko gibi kuruluşların villa siteleri için imara açıldı.
  6. Kemerburgaz’da, Belgrad ormanlarında, Mimar Sinan’ın yaptığı Sultan Süleyman Kemeri’nin tam bitişiğinde, 1200 dönüm tarım alanına 450 konutluk “Kemer Country” için izin verildi.
  7. Sarıyer, geri görünüm bölgesindeki tarım ve orman alanları, ıslah imar planlarıyla kooperatif sitelerine açıldı.
  8. Sarıyer, Maden Bölgesi’ndeki “Boğaz’a nazır” yamaçlar Uyum, Mesan, Acarlar, Derborsa gibi sitelerle betonlaştı.
  9. Demirciköy’deki yapılaşmamış tarım alanları, ıslah imar planlarıyla “köy yerleşme alanı” içine alınıp yoğun yapılaşmaya açıldı.
  10. Yenimahalle (Sarıyer) yamaçlarında, Boğaziçi Yasası delinerek E. Aksoy’a, S. Canda’ya, S. Erkan’a, T. Kaval’a toplam 26 villa ruhsatı verildi.
  11. Büyükdere sırtlarında Alarko’ya 64, F. Kıldı’ya 9, Belde AŞ’ye 15, H. Dinçel’e 3 villa için ruhsatlar verildi.
  12. Tarabya’da, aralarında Maya, Üstay, Çarmıklı ve Özay Kooperatifi’nin bulunduğu 146 villaya ruhsat verildi.
  13. Yeniköy yamaçlarında Hattatlar’a 29, Tatlıcılar’a 7, Tekser’e 21, Tümer’e 3 ve A. Gömeçlioğlu’na 11 villa ruhsatı verildi.
  14. Küçükarmutlu’da 1985’ten sonra hızlanan kaçak yapılaşma, 90’larda “Boğaz’a nazır bir kaçak kent” ortaya çıkardı. Sarıyer Belediyesi sınırları içinde.
  15. Maslak’ta, 650 dönümlük bir orman arazisi, Disneyland kurulması için ayrıldı ve planlandı.
  16. Bebek sırtlarında Eczacıbaşı, Süzer, Z. Yağcı ve İSKİ’ye toplam 25 villa ile M. Eliyeşil’e de 16 villa için ruhsat verildi.
  17. Kuruçeşme sırtlarında yine çeşitli kişilere ait toplam 60 villanın inşasına izin verildi.
  18. Kuruçeşme’de ‘Sultansahili’ olarak tanınan kıyı arazisini satın alan Sabancı’nın bu alanda 5 yıldızlı bir otel inşa etmek istediği belirtildi.
  19. Ortaköy Vadisi’ndeki kentsel park alanları, yamaçlarda izin verilen yapılaşmayla betonlaştı.
  20. Piyalepaşa Bulvarı ve çevresi İstanbul’un “gökdelen bölgesi” olarak planlandı.
  21. Okmeydanı’ndaki Fatih Vakfıyesi’ne ait yüzlerce dönüm araziyi işgal eden gecekondular, 80’li yıllarda “kaçak apartmanlaşma”ya dönüştüler ve buradaki çok sayıda tarihsel kalıntı, inşaatlar sırasında yok edildi. Okmeydanı da İstanbul’un kaçak kentleri arasına girdi.
  22. Tarlabaşı, Dalan’ın BE-SAM projesinin “ilk operasyonu” olarak yasal bir plana dayanmadan ve bu nedenle kamulaştırma yerine “satın alma” yöntemiyle yıkıldı.
  23. Bayrampaşa’da, nazım planda ‘‘yeşil alan’’ olan 600 dönümlük arazi üzerine Kurugıdacılar Sitesi’nin kurulmasına izin verildi.
  24. Rami Kışlası da Kurugıdacılar Sitesi’nin kullanımına ve tahribatına teslim edildi.
  25. Tarihi Yarımada (Suriçi) için İstanbul’un 2600 yıllık geçmişini, yine BE-SAM projesinin ‘‘Haliç-Samatya’’ bağlantısı ile parçalamayı öngören bir plan onaylandı.
  26. Zeytinburnu, gecekondulaşmadan kentleşme sürecine, yasadışı ‘‘ıslah imar planlarıyla’’ geçti. ‘‘Kat karşılığı gecekondu’’ bölgesi oldu.
  27. Yedikule’de surları çevreleyen yeşil alan ve spor alanlarına kooperatif blokları için izin verildi.
  28. Yenibosna’da, imar planlarında yeşil alan olan 100 dönümlük Hazine arazisi önce iskana açılıp ardından İhlas Kooperatifi’ne verilerek betonlaşmaya teslim edildi.
  29. Küçükçekmece’de hiç gecekondu bulunmayan tarım alanlarının da imara açılması için ‘‘ıslah imar planı’’ yöntemi yaygın olarak kullanıldı.
  30. Büyükçekmece Gölü su kaynağı olmasına karşın, kıyısında kaçak inşa edilen Hazerfan Havaalanı yıkılamıyor.
  31. Büyükçekmece Gölü içme suyu havzasındaki imara yasak arazilerde Alarko’nun Alkent 2000 Sitesi’nin kurulmasına izin verildi.
  32. Büyükçekmece Gölü’ne yakın koruma kararı olan arazilerde Alman Üniversitesi’nin kurulması gündeme geldi.
  33. Büyükçekmece Gölü içme suyu havzasında, Bakanlar Kurulu kararıyla özel serbest bölge kurulmaya başlandı; yargı kararıyla durduruldu.
  34. Beşiktaş’ta, tarihi Akaret Evleri’nin iç bahçesi üzerine, sent sakinlerinin tepkisi ve Mimarlar Odası’nın projeleri onaylamamasına rağmen, BJK Plaza adlı yüksek ve yoğun yapılaşmaya ruhsat verildi.
  35. Kadıköy – Bostancı kıyı dolgu alanlarında, ‘‘betonarme binalar’’ inşa edilmeye başlandı.
  36. Fenerbahçe parkında, imar planına ve Kıyı Yasası’na aykırı olarak ‘‘kaçak inşaat’’ yöntemiyle belediyeye ait Pyramid adlı bir rant tesisi yapıldı.
  37. Kadıköy ilçesindeki imar planında ‘‘koruluk alan’’ olarak gösterilen kıyı arsalarını ‘‘imara açan’’ plan değişiklikleri yapıldı.
  38. Eksik
  39. Eksik
  40. Pendik – Kurtköy’deki korunması gereken tarım arazisinde ‘‘Yeditepe Özel Üniversitesi’’ kampusu için planlama yapıldı.
  41. Tuzla – Tepeören Bıyıklı Ağaçlandırma Bölgesi’nde Özel Kadir Has Üniversitesi kurulması için tahsis ve planlama yapıldı.
  42. Sultanbeyli, 1980 ve 1985 nüfus sayımlarında 2500-3000 kişilik bir ‘‘orman köyü’’ iken 1990’da resmi nüfusu 90 bin olan bir ‘‘illegal kente’’ dönüştü. 1990’lı yıllarda belediye ve ilçe de yapılan Sultanbeyli, Ömerli Barajı içme suyu koruma bölgelerinde yayılmasını sürdürüyor.
  43. Ümraniye’de, Aşağı ve Yukarı Dudullu bölgeleriyle Elmalı Barajı çevresindeki kaçak yapılaşmayı ‘‘ruhsatlı kentleşmeye’’ çeviren ıslah imar planları uygulaması yaygınlaştırıldı.
  44. Beylerbeyi’nde Boğaz’a bakan yeşil yamaçlarda Kastelli’nin 13 villasına izin verildi.
  45. Küplüce yamaçlarında Kutlutaş’a 29 villa için ruhsat verildi.
  46. Çengelköy’deki Boğaz yamaçlarında Dinç Bilgin’e 4, Emko’ya 9, H. Uçar’a 4, C. Uluçay’a 18 villa için ruhsat verildi.
  47. Vaniköy sırtlarında Koray – Andiçen grubuna 14 villa inşaatı için izin verildi.
  48. Elmalı bendi, kaçak yapılaşma ve Ümraniye Belediyesi’nce yürütülen ıslah imar planı uygulamalarının yarattığı yoğun yapılaşmanın kirletmesiyle şehir içme suyu kaynağı olma özelliğini yitirdi ve ‘‘devre dışına’’ çıkartıldı.
  49. Kandilli yamaçlarında Sabancılar’a 5, Koray – Kavala ortaklığına 60, Aka – Celepçi grubuna 6 ve M. Kahramancı’ya 5 villa için izin verildi.
  50. Sevda Tepesi, Suudi Arabistan Veliaht Prensi’ne yazlık saray inşa etmesi için satıldı.
  51. Anadoluhisarı’nda Boğaz planlarında imara yasak alanlarda, Otaş’a 9, Kutlu – Kocabıyık ortaklığına da 9 villa yapımı için izin verildi.
  52. Kavacık sırtlarındaki yüzlerce dönüm ‘‘Boğaz manazaralı’’ yeşil yamaçlar, ‘‘geri görünüm’’ bölgesinde gösterilerek apartmanlardan oluşan kooperatif siteleri için imara açıldı.
  53. Kanlıca sırtlarında Maya İnşaat, Tatlıcılar, Oryap ve B. Yücel’in toplam 28 villasına inşaat ruhsatı verildi.
  54. Beykoz – Çavuşbaşı Köyü yakınlarındaki 2 milyon metrekareyi geçen Saip Molla Özel Ormanı, yasadaki yüzde 6 kuralı aşılarak yüzde 35 oranında yapılaşmaya açıldı.
  55. Çubuklu’nun Boğaziçi’ne bakan yeşil alan konumundaki yamaçlarında G. Sazak için 8, Tatlıcılar için 31 villa yapımına izin verildi.
  56. Beykoz Belediyesi, nazım planlarda yoğun imara yasaklanan tarım ve orman alanlarını ‘‘ıslah imar planı’’ yöntemiyle ‘‘gecekondulaşma var’’ gerekçesi altında kooperatif inşaatlarına açtı.
  57. Polonezköy, uygulama imar planı olmadan, 1/25 bin ölçekli çevre düzeni planlarına göre İmar Yasası’na aykırı ruhsatlarla yoğun yapılaşmaya açıldı.
  58. Riva bölgesinde, nazım planlarda ‘‘yeşil alan ve rekreasyon alanları’’ olarak gösterilen kıyı kuşağında ‘‘Özel Galatasaray Üniversitesi’’ kurulması için kamu arazisi tahsisi yapıldı.
  59. Adalar’da koruma amaçlı imar planının beş yıldır tamamlanmaması yüzünden ‘‘geçici koşullar’’ adı altında çarpık yapılaşma ve tahribat yaşandı.
  60. Alibeyköy’de içme suyu koruma bölgeleri de ıslah imar planları ile ‘‘ruhsata bağlanan’’ kaçak yapılaşma ve yağmanın baskısı altına girdi.
Reklamlar

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s