ali sami yen stadı ve likör fabrikası kardeştir…


İstanbul’un en yoğun yapılaşmış, en çekilmez trafiği olan, en yaşanılmaz, yeşile hasret noktalarından biri Mecidiyeköy. Tepenizden geçen viyadük, egzozlardan salınan karbondioksit, sıra sıra dizilmiş niteliksiz beton binalar, ve son zamanlarda bunlara eklenerek yükselen plazalar, towerlar, AVM’ler, rezidanslar. Bu kent distopyasının ortasında kalmış nadir iki umut adası mevcut. Tarihleri ve kaderleri ortak, beton çölünde 2 komşu yeşil/açık vaha: Ali Sami Yen Stadı ve Mecidiyeköy Likör ve Kanyak Fabrikası. Köprüden ve kaostan önceki son çıkış yolunuz olabilir(di) bu alanlar.

Tarihleri ortak çünkü daha dün taşınan Ali Sami Yen Stadyumu 1960’larda yapılana kadar orası Likör Fabrikası’nın bir parçasıydı. 48.000 m2’lik bir bahçe içinde  art-deco tarzında inşa edilen Likör Fabrikası Endüstriyel Miras, bahçesindeki ağaçlarda anıt ağaç olarak tescilli. Bu iki alanın kaderleri de ortak, çünkü ikisinin de yerlerinde kentsel rant projeleri arşa kadar yükselecek eğer herşey planlandığı gibi ‘yolunda’ giderse. Bu iki komşu son günlerde 2 haber ile kent gündeminde yer alırdı.

Önce Çevre ve Şehircilik Bakanı Erdoğan Bayraktar’a Ali Sami Yen Stadyumu arsasında proje geliştirmek üzere TOKİ ile anlaşan Aşçıoğlu ve Ortaklar Şirketleri arasındaki uzlaşmazlık  sorulduğunda verdiği yanıt ile sarsıldık. Bakan,

Böyle giderse orayı yeşil alan yaparım, onu söyleyeyim. Elimden gelirse yaparım. İhaleyi iptal ederim. Çok da keyif alırım o işten. Orayı yeşil alan yaparsak çok iyi olur. Zaten iş oraya doğru gidiyor. Çok yakında onların ihalesini iptal edersek şaşırmayın…

deyiverdi! Çevre ve Şehirlerimizden sorumlu bakanımız, yatırımcıya kızıp ‘yeşil alanı’ bir tehdit unsuru olarak demecinde kullanmıştı. Yeşile hasret vatandaşlar da tahminen ‘ah keşke’ ile ‘erkeksen yap’ (cinsiyetçi yorum için kusura bakılmasın lütfen) arasında değişen çeşitli tepkiler vermişlerdi.

Sonrasında, uzlaşmaz iki emlak geliştiricinin barış ihtimali ve bakanın tepesinin atıp atmaması gibi değişkenlere bağlı ‘gökdelen mi yeşil alan mı’ ikileminde bu alanın komşusu Likör Fabrikası ile ilgili Radikal’den Ömer Erbil‘in haberi ile sarsıldık. Bu sefer ki konumuz, son zamanlarda örneklerine sıkça rastladığımız, ‘yıkılanı yeniden ayağa kaldırma’ (Topçu Kışlası), ‘tıpkısının aynısı ama’ (Demirören AVM) şeklinde tanımlayabileceğimiz kültürel miras koruma yaklaşımına güzide bir örnek daha kazandırmakla alakalıydı. Tarihi Likör Fabrikası’nın ‘yıkılarak korunacağını’ öğrendik. Üniversite hocalarının meşruiyeti, yıldız mimarlık ofislerimizin tasarımı ve yabancı yatırımcıların insafı ile gerçekleşecek ‘karma kullanımlı’ gökdelen projesi için, endüstriyel miras yapısı önce yıkılacak, sonra (yep)yeniden inşa edilecekti. Tabi ki bu kararın alınabilmesi için neoliberal demokrasimizin kolaylaştırıcı kanuni araçları devreye sokulmuştu. Tabiat ve kültür olarak ‘çakıştırılan’ miras alanında karar Kanun Hükmünde Kararname (KHK) ile Bakanlığa bırakılmış, Bakanlık da bekleneceği üzere ‘bırakın yapsınlar’ demişti:

Çakışan alanlarla ilgili uygulamalarda yetki karmaşası tespit edilmiştir. Tabiat varlıkları ve doğal sit alanları ile tarihi sit, arkeolojik sit, kentsel sit, tescilli kültür varlığı, milli park, tabiat parkı, tabiat koruma alanı, sulak alan ve tabiat anıtının çakıştığı yerlerde 644 sayılı KHK’da da belirtildiği gibi yetki ve sorumluluk bakanlık uhdesindedir.

En başa döner ve Mecidiyeköy’ün içinden kolay kolay çıkılmaz sorunlarını hatırlar, hatta naifleşip, kentsel rantı bir kereliğine unutursak, Likör Fabrikası ve Ali Sami Yen Stadyumu’nu eskiden olduğu gibi birlikte düşünmek ve burayı yeşil, açık, kamusal bir park/miras alanı/kültür ve spor merkezi olarak yeniden tasarlamak, ‘Başka bir Mecidiyeköy Mümkün’ demek, kentin ihtiyacı olan gerçek bir çılgınlık olmaz mıydı ama…

____

Son not: Vefa Zat, 1994’te İstanbul Dergisi için, o zaman da özelleştirilme tehlikesi altında olan Likör Fabrikası’nın tarihini yazmış. ‘Yıkarak koruyacağımız’ ve arkasında yükselecek gökdelenlere dekor  yapacağımız Endüstiyel Miras’ın hikayesini öğrenmek isteyenler için:

Reklamlar

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s