Hasankeyf`te neler oluyor?


University College London, Stuttgart Üniversitesi ve Doğa Derneği ortaklığında bir saha çalışması için yaklaşık bir haftadır Hasankeyf`teyiz. En son Nisan ayında Doğa Derneği`nin Barajsız Hasankeyf`i Arama Konferansı`nın organizasyonunu gerçekleştirmek için gelmiştim. O konferansa davet ettiğimiz akademisyenlerden ikisi, Cassidy Johnson ve Anette Gangler şimdi de öğrencileriyle daha uzun soluklu bir çalışma için buraya geldiler. Gene bıraktığımız yerden, yani 50 yıllık ömrü olan bir barajın sularının kültürel ve ekolojik dünya mirasını sular altında bırakmadığı yerden Hasankeyf için Alternatif Gelecekleri arıyoruz..

Nisan`dan bugüne Hasankeyf`in başına taşlar yağmış. Yıllardır izlenen yıldırma politikaları ve sonucundaki bakımsızlık yüzünden yıkılmasına adeta göz yumulan tarihi kentin kalesine çıkan yolun başında Temmuz ayının sonunda devasal bir kaya düştü. Bir kişinin öldüğü bu olaydan sonra Kale`ye ve Dicle kıyısında ekmek kapısı çardaklara giden yol kapatıldı. Zaten yoksul Hasankeyf iyice dibe çekildi.  Adeta artık zamanın doluyor Ey Koca Miras diyor birileri. Hasankeyfliler için yaşam demek olan kalenin ne zaman açılacağı konusunda bir açıklama bile yapılmıyor.

Eski Hasankeyf`in kalesi kapatılırken, Yeni Hasankeyf`in yeri halkın çöl dediği karşı yakada yapılıyor. Bugün bu tarihi şehirden Dicle`ye her bakışımda karşı kıyısında altyapı inşaatı süren Yeni Hasankeyf`in, yani Hasankeyf`i yutacak sulardan arda kalanların yerleştirileceği yerin,  belirginleşen çizgilerini görebiliyorum. Tabii ki TOKİ marifetiyle gerçekleştiriliyor proje. Şuan için yaklaşık 11 milyon TL`lik proje ile Yeni Hasankeyf`in ilk etabının, yani toplam alanın dörtte birinin, altyapısı inşa edilmekte. İlk etabın üst yapı inşaat ihalesi ertelenmiş ama yakındır onun da gerçekleşmesi. Verilen mücadeleler sonunda Baraj inşaatı durdurulsa bile, kısa sürede 2 Hasankeyf birlikte var olmaya başlayacak gibi gözüküyor. İlk etapta kaymakamlık, belediye, hastane gibi kamu binaları ve 70 adet konut yapacaklar. Hasankeyfliler sular altında kalmadan kamu kurumlarına gide gele yeni mekana ayakları alıştırılacak, ilk 70 konuta taşınanlarla direnç kırılacak hesapta. TOKİ Konutları çoğunlukla 3 katlı apartman daireleri. Ne damda yatabilir, ne de bahçesinde tavuğunu, ineğini besleyebilir, narını, incirini yetiştirebilir insan. Belki de ülkenin en yoksul ilçelerinden birinin sakinleri gene ömürlük TOKİ borçlarının altında bir ömür ezilecek üstüne üstlük. Düşünün ki bir şehir var orda bir yerlerde. Normal şartlarda seçilmiş belediyesi imar planlarını yapacak, belediye meclisi onaylayacak diye beklersiniz. Bu şehir Hasankeyf olduğunda TOKI planlıyor Ankara`dan, Çevre Bakanı Veysel Eroğlu onaylıyor gene taa oralardan. Belediye Başkanı`nın dediği gibi, `içinde yaşayanlarının olmadığı, insanları umursamayan bir proje` daha. Eğer ayakkabının ayağa olup olmadığını öğrenmek istiyorsanız, giyene soracaksınız, onu yapana değil ama ne yazık ki buralarda zorla giydiriyorlar ayaklarına pabuçları.. Hasankeyf Belediyesi imar planı yapmak için İller Bankasına ilk başvurusunu 1975 yılında yapmış. “Sizi baraj suları yutacak, ne gerek var” cevabı almış o zamanın Başkanı. 30 yıl sonra gene çalınmış aynı kapı, ve gene aynı cevapla kapanmış suratlarına..

1. Derece Sit Alanı olması sebebiyle 45 metre kare evlerin içinde sıkışıp kalmış Hasankeyflilerin, çivi çakılmasına izin verilmeyen bu yerin, burada alınan nefesin bile koruma kurulundan geçmesi gerektiği bu kültür mirasının iki yüzlü bir şekilde sular altında bırakılması, “aslında var olmayan” Allianoi`nin betonla korunup sular altında bırakılması hikayesiyle aynı kitabın farklı bölümleri gibi..

Ilısu Baraj inşaatını görmek için bir gezi düzenledik geçen gün. Ardı arkası kesilmeyen inşaat makinalarının, yol çalışmalarının sonunda önce suların yutacağı Ilısu Köyü`nün gene TOKİ imzalı Yenisini gördük, sonra da iyice yol almış baraj inşaatını. Köylüler için eğimli bir arazide 50 tane müstakil ev yapmışlar, sıra sıra dizili. Ortasına da bir camii ve bir de merkez. Beton basamaklarla çıkılan, çimen döşeli evlerin yanına da bir inek için ahır koymuşlar. Komedi bir durum. Ama ilk 5 yıl geri ödemesiz 70 bin TL borçlandırılan köylülerin ömürlük borçlarını ödemeye başlamalarıyla trajik bir hal alacağı ortada.

Bir kere daha ikna oldum, Hasankeyf`i özel kılan gerçekten doğanın tarih ile olan uyumu, vadiler boyu uzanan insan yapımı mağaralar, ikisini birleştiren Dicle ve kuşlar. Öyle, göz boyamalık 2 tarihi eser taşımakla, zaten Kale`nin çoğu suların üzerinde kalıyordu ile olacak bir şey değil. Senden, benden, kalkınmanın ekonomiğinden, barajlardan falan çok daha önemli bir şey var burada. Aslında varoluşa anlam katan detaylara, doğayla uyum içinde yaşamın sırlarına dair öğrenilecek çok şey var.. 

Reklamlar

Hasankeyf`te neler oluyor?” üzerine 3 yorum

  1. 50 yıdır haritada baraj olarak gosterildi dunyaya hasankeyf yıpranmadı bile bile yıprattılar
    medeniyetin dogdugu yer hasankeyfi bugune zemin hazırladılar tarihimızı yok etmekmiş oysa
    niyetleri ……………..

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s